Liên đoàn Bóng đá châu Á (Asian Football Confederation – AFC) đang lên kế hoạch ra đời một giải đấu hoàn toàn mới mang tên AFC Nations League, dành cho các đội tuyển quốc gia nam. Đây được xem là một bước đi chiến lược nhằm nâng cao chất lượng thi đấu quốc tế, tối ưu hóa lịch FIFA Days và tạo ra một hệ thống cạnh tranh bền vững hơn cho bóng đá châu Á.
Theo thông báo chính thức từ AFC, quyết định nghiên cứu và triển khai AFC Nations League được đưa ra sau quá trình rà soát nội bộ, đồng thời tham vấn ý kiến từ các liên đoàn thành viên, đối tác thương mại và giới truyền thông. Trong bối cảnh bóng đá châu Á ngày càng phát triển nhưng vẫn tồn tại nhiều rào cản về lịch thi đấu, chi phí và trình độ chuyên môn, AFC Nations League được kỳ vọng sẽ trở thành lời giải cho bài toán kéo dài nhiều năm qua.
AFC Và Tham Vọng Tổ Chức Giải Đấu Mang Tên Nations League
Hiện tại, AFC đang quản lý 47 liên đoàn thành viên, đây là số lượng thành viên lớn, tuy nhiên lại có sự phân hóa trình độ chuyên môn rất lớn. Trong các đợt FIFA Days, nhiều đội tuyển châu Á gặp khó khăn trong việc tìm đối thủ phù hợp, dẫn đến việc phải tổ chức các trận giao hữu kém chất lượng, hoặc thậm chí đá giao hữu với CLB trong nước, làm giảm đáng kể giá trị chuyên môn lẫn thương mại.
Bên cạnh đó, chi phí di chuyển cao, quãng đường xa và sự phức tạp về công tác hậu cần cũng khiến việc tổ chức các trận đấu quốc tế trở thành gánh nặng với không ít liên đoàn. AFC thừa nhận rằng mô hình giao hữu truyền thống không thể đáp ứng được nhu cầu phát triển dài hạn, đặc biệt với những đội tuyển trung bình và yếu.
Do đó, AFC Nations League được thiết kế nhằm tạo ra một hệ thống thi đấu có cấu trúc rõ ràng, nơi các đội tuyển sẽ thi đấu thường xuyên trong các khung FIFA Days, gặp những đối thủ có trình độ tương đương, qua đó nâng cao tính cạnh tranh và giá trị thể thao của từng trận đấu.
Nations League: Giải Đấu Mới Nhưng Đã Chứng Minh Được Giá Trị
Ý tưởng về AFC Nations League không phải là điều hoàn toàn mới. Trước đó, UEFA Nations League đã được Liên đoàn Bóng đá châu Âu triển khai từ năm 2018, thay thế phần lớn các trận giao hữu bằng một hệ thống giải đấu có phân hạng, lên – xuống hạng rõ ràng.
Mô hình này nhanh chóng chứng minh hiệu quả. Các đội tuyển châu Âu được thi đấu nhiều hơn, đúng trình độ hơn, và các trận đấu có tính cạnh tranh rõ ràng, thay vì chỉ đá dưới sức cho mục đích giao hữu. Những đội tuyển hàng đầu như Bồ Đào Nha, Pháp, Tây Ban Nha hay Ý đều đã hưởng lợi, vừa giành thêm danh hiệu, vừa nâng cao chất lượng thi đấu quốc tế.
Tại khu vực Bắc và Trung Mỹ, CONCACAF Nations League cũng được triển khai từ năm 2019 với ba hạng đấu A, B, C, áp dụng cơ chế thăng hạng và xuống hạng. Đáng chú ý, giải đấu này còn gắn trực tiếp với suất tham dự Gold Cup và Copa America, giúp các đội tuyển có lịch thi đấu đều đặn hơn thay vì chỉ đá vài trận mỗi chu kỳ bốn năm.
Những thành công đó là cơ sở quan trọng để AFC tin rằng Nations League là mô hình phù hợp với thực tiễn bóng đá châu Á.
Giá Trị Của Nations League Với Châu Á
Theo Tổng thư ký AFC Windsor John, AFC Nations League đại diện cho một bước tiến quan trọng trong cam kết hỗ trợ phát triển bóng đá đội tuyển quốc gia. Giải đấu này hướng đến ba mục tiêu cốt lõi.
Thứ nhất, đảm bảo mỗi đội tuyển đều có số trận quốc tế ổn định trong các kỳ FIFA Days, thay vì phải tìm kiếm một đối thủ và đề xuất họ thi đấu với mình. Điều này đặc biệt quan trọng với các đội tuyển trung bình và yếu, vốn rất cần thi đấu để tích lũy kinh nghiệm.
Việc tổ chức Nations League cũng giúp các đội tuyển giảm bớt được chi phí hậu cần, và có kể hoạch chuẩn bị tốt hơn, khi lịch thi đấu được xác định từ trước, đối thủ rõ ràng và phạm vi di chuyển có thể được tối ưu.
Thứ ba, tạo ra một sản phẩm hấp dẫn hơn cho truyền hình, người hâm mộ và các đối tác thương mại. AFC cho biết dự án Nations League đang nhận được sự quan tâm lớn từ giới truyền thông và nhà tài trợ, nhờ khả năng tạo ra những trận đấu có tính cạnh tranh cao và dễ khai thác thương mại hơn so với giao hữu truyền thống.
Cơ Hội Nào Cho Đội Tuyển Việt Nam?
Nếu AFC Nations League được triển khai, đội tuyển Việt Nam sẽ có thêm một sân chơi quốc tế quan trọng bên cạnh vòng loại World Cup, Asian Cup và ASEAN Cup. Với thứ hạng FIFA hiện tại (đứng khoảng top 20 châu Á), Việt Nam nhiều khả năng sẽ được xếp vào nhóm các đội có trình độ trung bình khá, thường xuyên đối đầu với những đối thủ ngang tầm.
Đây được cho là bước ngoặc để Việt Nam đạt được sự tiến bộ lớn. Thay vì phải gặp những đội quá mạnh hoặc quá yếu, đội tuyển Việt Nam sẽ duy trì được nhịp thi đấu ổn định, cải thiện thứ hạng FIFA và tạo điều kiện cho cầu thủ trẻ tích lũy kinh nghiệm quốc tế thực chất. Trong dài hạn, đây có thể là nền tảng quan trọng cho các mục tiêu lớn hơn như World Cup hay Asian Cup.
Dù mang lại nhiều giá trị to lớn và có tiềm năng để trở thành một giải đấu chất lượng, song AFC Nations League hiện chỉ là một ý tưởng. Tính đến thời điểm hiện tại, AFC chưa công bố thể thức cụ thể, thời gian tổ chức hay cơ chế liên thông giữa AFC Nations League với các giải đấu khác. Những chi tiết này sẽ tiếp tục được thảo luận tại các ủy ban chuyên môn, đồng thời lấy ý kiến từ các liên đoàn thành viên trước khi công bố chính thức.
Dù vậy, với xu hướng đã được kiểm chứng tại châu Âu và châu Mỹ, AFC Nations League nhiều khả năng sẽ sớm trở thành một phần không thể thiếu trong lịch thi đấu quốc tế của châu Á, có thể bắt đầu từ năm 2027 thay vì 2026 như những dự đoán ban đầu.
Kết Luận
AFC Nations League không đơn thuần là một giải đấu mới, mà là nỗ lực tái cấu trúc cách các đội tuyển châu Á thi đấu và phát triển trong dài hạn. Nếu được triển khai hợp lý, giải đấu này có thể thu hẹp khoảng cách trình độ, nâng cao giá trị chuyên môn và đưa bóng đá châu Á tiến gần hơn với các khu vực hàng đầu thế giới. Với nhiều đội tuyển, trong đó có Việt Nam, đây là cơ hội mà AFC đã chờ đợi từ rất lâu.